Natura 2000

Europejska sieć ekologiczna Natura 2000 jest to system obszarów tworzonych w celu ochrony najcenniejszych roślin, zwierząt i siedlisk naszego kontynentu, który jednocześnie uwzględnia zintegrowanie ochrony przyrody z gospodarką człowieka. Jako program Unii Europejskiej obejmuje swoim zasięgiem wszystkie kraje członkowskie należące do wspólnoty. Jest systematycznie wdrażany od 1992 roku, w Polsce obowiązuje od naszego wstąpienia do Unii w 2004 roku.
Ochrona gatunków jest realizowana przede wszystkim poprzez ochronę ich środowisk przyrodniczych. Dlatego też obszary Natura 2000 tworzone są w miejscach szczególnie istotnych dla zagrożonych gatunków lub siedlisk. Są to zarówno obszary naturalne (lasy, góry), jak i tereny od stuleci użytkowane przez człowieka (pola, łąki, pastwiska), gdyż z nimi związanych jest wiele gatunków roślin i zwierząt. Obszary wchodzące w skład sieci wyznaczane są na podstawie dwóch dyrektyw Unii Europejskiej:
1. Dyrektywy 79/409/EWG o ochronie dziko żyjących ptaków z dnia 2 kwietnia 1979 r., zwanej Dyrektywą Ptasią (Birds directive).
2. Dyrektywy 92/43/EWG o ochronie siedlisk przyrodniczych oraz dziko żyjącej fauny i flory z dnia 21 maja 1992 r., zwanej Dyrektywą Siedliskową (Habitats directive).
Dyrektywa Ptasia w swoich załącznikach zawiera m.in. wykaz gatunków ptaków wymierających lub zagrożonych, dla ochrony których wyznaczane są tzw. obszary specjalnej ochrony (OSO). Dyrektywa Siedliskowa w załącznikach 1 i 2 zawiera listę typów siedlisk oraz gatunków i taksonów roślin i zwierząt (z wyjątkiem ptaków) wymagających wyznaczania tzw. specjalnych obszarów ochrony (SOO).
Pewne gatunki i siedliska są uznawane za priorytetowe, gdyż ich występowanie w granicach Unii Europejskiej jest zagrożone. Wiele gatunków to tzw. „gatunki parasolowe”, których ochrona automatycznie chroni także inne gatunki. Na przykład ochrona miejsc występowania chrząszcza pachnicy dębowej, czyli starych obumierających dębów i lip, powoduje ochronę wszystkich innych organizmów związanych z obumierającymi drzewami, w tym grzybów, których unijne dyrektywy w ogóle nie wymieniają. Chroniąc miejsca występowania kumaka nizinnego, to jest drobne zbiorniki wodne, chronimy też wszystkie pozostałe organizmy tam żyjące. Z kolei zabiegi ochronne zmierzające do zachowania środowisk życia motyli skutkują ochroną innych gatunków zwierząt i roślin związanych ze zbiorowiskami wilgotnych łąk.
Natura 2000 w odróżnieniu od tradycyjnych form ochrony jest formą dynamiczną, nastawioną na rezultaty ochrony danych gatunków lub siedlisk. Jeżeli na obszarze chronionym gatunkom nic nie zagraża, to utrzymywany jest stan istniejący. W przypadku pojawienia się zagrożeń podejmowane są przeciwdziałania zmierzające do usunięcia niebezpieczeństw. Może to być zmiana dotychczasowego sposobu użytkowania terenu poprzez modyfikacją prowadzonej gospodarki rolnej lub leśnej lub działania aktywne, polegające np. na koszeniu cennych przyrodniczo łąk w celu ich ochrony przed roślinami drzewiastymi. Podstawą planowania działań ochronnych jest więc monitoring i obserwacja stanu przyrody.
Kampinoski Park Narodowy wszedł w skład sieci jako obszar Puszcza Kampinoska (PLC140001). Dodatkowo w granicach parku znalazły się fragmenty specjalnego obszaru ochrony siedlisk Forty Modlińskie (PLH 140020), który utworzono dla ochrony zimowisk nietoperzy w kompleksie fortów Twierdzy Modlin. Ponadto enklawa parku „Ruska Kępa” znajduje się w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Wisły (PLB140004).
W granicach parku występuje 21 lęgowych gatunków ptaków – wymienionych w załączniku 1 Dyrektywy Ptasiej oraz 4 gatunki roślin, 19 gatunków zwierząt (9 gat. bezkręgowców, 2 gat. ryb, 2 gat. płazów i 6 gat. ssaków) i 12 typów siedlisk – wymienionych w Dyrektywie Siedliskowej.


Projekty
NFOŚiGW - logo Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska - logo
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska
Projekty finansowane z Unii Europejskiej Lasy Państwowe - logo