Ochrona gatunkowa jest działalnością z zakresu ochrony przyrody, która na podstawie odpowiednich przepisów prawnych zmierza do zapewnienia trwałego zachowania gatunków roślin i zwierząt, występujących w przyrodzie w stanie dzikim.

Ochroną gatunkową obejmowane są gatunki: rzadkie (endemity, relikty), zagrożone wyginięciem, szczególnie cenne dla nauki, a także znajdujące się (w danym kraju) na granicy swojego zasięgu.

W odniesieniu do objętych ochroną gatunkową zwierząt zabrania się:
1) zabijania, preparowania, płoszenia, odłowu i przetrzymywania w niewoli,
2) umyślnego niszczenia ich gniazd, nor, legowisk i żeremi,
3) niszczenia jaj, osobników młodocianych i innych form rozwojowych (szczególnie kijanek, larw, poczwarek i piskląt),
4) fotografowania i filmowania w okresie rozrodu i wychowu młodych w ich ostojach i miejscach rozrodu,
5) wszelkich form handlu żywymi lub martwymi osobnikami,
6) wwożenia lub wywożenia poza granice kraju,

W stosunku do roślin znajdujących się pod ochroną ścisłą (całkowitą) obowiązuje zakaz:
umyślnego niszczenia, zrywania, ścinania oraz pozyskiwania z naturalnych miejsc występowania, a także zakaz handlu, przenoszenia i wywożenia za granicę zarówno w stanie świeżym, jak i suszonym.

W przypadku roślin objętych ochroną częściową możliwe jest ich pozyskanie w określonych ilościach i miejscach, m.in. dla celów leczniczych i gospodarczych.
Organem nadającym status prawny ochrony gatunkowej jest minister środowiska.

 

Lista zwierząt znajdujących sie na terenie KPN objętych ochroną gatunkową
 

Hirudinea, Pijawki
1. Hirudo medicinalis, pijawka lekarska
Araneae, Pająki
2. Eresus niger, poskocz krasny
3. Argyope bruennichi, tygrzyk paskowany
Insecta, Owady
4. Calosoma inquisitor, tęcznik
5. Carabus arcensis, biegacz
6. Carabus cancellatus, biegacz
7. Carabus clatratus, biegacz
8. Carabus convexus, biegacz
9. Carabus coriaceus, biegacz
10. Carabus glabratus, biegacz
11. Carabus granulstus, biegacz
12. Carabus hortensis, biegacz
13. Carabus nemoralis, biegacz
14. Carabus violaceus, biegacz
15. Apatura ilia, mieniak strużnik
16. Papilio machaon, paź królowej
17. Iphiclides podalirius, paź żeglarz
18. Euphydras aurinia, przeplatka aurinia
19. Maculinea teleius, modraszek telejus
      Maculinea alcon, modraszek alkon
20. Bombus hypnorus, trzmiel
21. Bombus lapidarium, trzmiel
22. Bombus leucorum, trzmiel
23. Bombus muscorum, trzmiel
24. Bombus pratorum, trzmiel
25. Bombus terestris, trzmiel Mollusca,
Mięczaki
26. Helix pomatia, ślimak winniczek
Osteichtyes Ryby
27. Misgurnus fossilis, piskorz
Amphibia Płazy
28. Rana lessonae, żaba jeziorkowa
29. Rana temporaria, żaba trawna
30. Rana arvalis, żaba moczarowa
31. Raba ridibunda, żaba śmieszka
32. Rana esculenta, żaba wodna
33. Hyla arborea, rzekotka drzewna
34. Bufo bufo, ropucha szara
35. Bufo viridis, ropucha zielona
36. Bufo calamita, ropucha paskówka
37. Pelobates fuscus, grzebiuszka ziemna
38. Bombina bombina, kumak nizinny
39. Triturus vulgaris, traszka zwyczajna
40. Triturus cristatus, traszka grzebieniasta
Reptilia, Gady
41. Lacerta agilis, jaszczurka zwinka
42. Lacerta vivipara, jaszczurka żyworódka
43. Anguis fragillis, padalec zwyczajny
44. Natrix natrix, zaskroniec
45. Coronella austriaca, gniewosz plamisty
46. Vipera berus, żmija zygzakowata
Aves Ptaki (tylko gatunki lęgowe i prawdopodobnie lęgowe)
47. Podicipedifomes, Perkozy
48. Tachybaptus ruficollis, perkozek
49. Podiceps cristatus, perkoz dwuczuby
50. Podiceps grisegena, perkoz rdzawoszyi
Ciconiiformes, Brodźce
51. Botaurus stellaris, bąk
52. Ixobrychus minutus, bączek
53. Ciconia nigra, bocian czarny
54. Ciconia ciconia, bocian biały
Anseriformes, Blaszkodziobe
55. Cygnus olor, łabędź niemy
56. Anas clypeata, płaskonos
56. Mergus merganser, nurogęś
Accipitriformes, Jastrzębiowe
58. Pernis apivorus, trzmielojad
59. Circus aeruginosus, błotniak stawowy
60. Circus pygargus, błotniak łąkowy
61. Accipiter gentilis, jastrząb
62 Accipiter nisus, krogulec
63. Buteo buteo, myszołów
64. Aquila pomarina, orlik krzykliwy
65. Haliaeëtus albicilla, orzeł bielik.
Falconiformes, Sokołowe
66. Falco tinnunculus, pustułka
67. Falco subbuteo, kobuz.
Galliformes, Grzebiące
68. Coturnix coturnix, przepiórka
Gruiformes, żurawiowe
69. Rallus aquaticus, wodnik
70. Porzana porzana, kropiatka
71. Porzana parva, zielonka
72. Crex crex, derkacz
73. Gallinula chloropus, kokoszka
74. Grus grus, żuraw
Charadriiformes, Siewkowe
75. Vanellus vanellus, czajka
76. Charadrius dubius, sieweczka rzeczna
77. Charadrius dubius, sieweczka rzeczna
78. Gallinago gallinago, kszyk
79. Limosa limosa, rycyk
80. Tringa totanus, krwawodziób
81. Tringa ochropus, brodziec leśny, samotnik
82. Actitis hypoleuca, brodziec piskliwy
Lari, Mewowce
83. Larus ridibundus, śmieszka
84. Larus canus, mewa pospolita
85. Larus argentatus, mewa srebrzysta
86. Sterna hirundo, rybitwa zwyczajna
87. Sterna albifrons, rybitwa białoczelna
88. Chlidonias niger, rybitwa czarna
Columbiformes, Gołębie
89. Columba oenas, siniak
90. Streptopelia decaocto, sierpówka
91. Streptopelia turtur, turkawka.
Cuculiformes, Kukułkowe
92. Cuculus canorus, kukułka.
Strigiformes, Sowy
94. Athene noctua, pójdźka
95. Strix aluco, puszczyk
96. Asio otus, uszatka
97. Asio flammeus, sowa błotna
Caprimulgiformes, Lelkowe
98. Caprimulgus europaeus, lelek
Apodiformes, Krótkonogie
99. Apus apus, jerzyk.
Coraciiformes, Kraskowe
100. Alcedo atthis, zimorodek
101. Upupa epops, dudek
102. Coracias garrulus, kraska
Piciformes, Dzięciołowe
103. Jynx torquilla, krętogłów
104. Picus viridis, dzięcioł zielony
105. Picus canus, dziêcioł zielonosiwy
106. Dryocopus martius, dzięcioł czarny
107. Dendrocopos major, dzięcioł duży
108. Dendrocopos syriacus, dzięcioł białoszyi
109. Dendrocopos medius, dzięcioł średni
110. Dendrocopos leucotos, dzięcioł białogrzbiety
111. Dendrocopos minor, dzięciołek
Passeriformes, Wróblowe
112. Lullula arborea, lerka
113. Alauda arvensis, skowronek
114. Anthus campestris, świergotek polny
115. Anthus trivialis, świergotek drzewny
116. Anthus pratensis, świergotek łąkowy
117. Riparia riparia, brzegówka
118. Hirundo rustica, dymówka
119. Delichon urbica, oknówka
120. Motacilla flava, pliszka żółta
121. Motacilla alba, pliszka siwa
122. Troglodytes troglodytes, strzyżyk
123. Prunella modularis, pokrzywnica
124. Erithacus rubecula, rudzik
125. Luscinia luscinia, słowik szary
126. Luscinia megarhynchos, słowik rdzawy
127. Luscinia sveccica, podróżniczek
128. Phoenicurus ochruros, kopciuszek
129. Phoenicurus phoenicurus, pleszka
130. Saxicola rubetra, pokląskwa
131. Saxicola torquata, kląskawka
132. Oenanthe oenanthe, białorzytka
133. Turdus merula, kos
134. Turdus pilaris, kwiczoł
135. Turdus philomelos, śpiewak
136. Turdus iliacus, droździk
137. Turdus viscivorus, paszkot
138. Locustella naevia, świerszczak
139. Locustella fluviatilis, strumieniówka
140. Locustella locuscinoides, brzęczka
141. Acrocephalus schoenobaenus, rokitniczka
142. Acrocephalus palustris, łozówka
143. Acrocephalus scirpaceus, trzcinniczek
144. Acrocephalus arudinaceus, trzciniak
145. Acrocephalus dumetorum zaroślówka
146. Acrocephalus paludicola, wodniczka
147. Hippolais icterina, zaganiacz
148. Sylvia nisoria, jarzębatka
149. Sylvia curruca, piegża
150. Sylvia communis, cierniówka
151. Sylvia borin, gajówka
152. Sylvia atricapilla, kapturka
153. Phylloscopus sibilarix, świstunka
154. Phylloscopus collybita, pierwiosnek
155. Phylloscopus trochillus, piecuszek
156. Regulus regulus, mysikrólik
157. Muscicapa striata, muchołówka szara
158. Ficedula parva, muchołówka mała
159. Ficedula albicollis, muchołówka białoszyja
160. Ficedula hypoleuca, muchołówka żałobna
161. Aegithalos caudatus, raniuszek
162. Parus palustris, sikora uboga
163. Parus montanus, czarnogłówka
164. Parus cristatus, czubatka
165. Parus ater, sosnówka
166. Parus caeruleus, modraszka
167. Parus major, bogatka
168. Sitta europaea, kowalik
169. Certhia familiaris, pełzacz leśny
170. Certhia brachydactyla, pełzacz ogrodowy
171. Remiz pendulinus, remiz
172. Oriolus oriolus, wilga
173. Lanius collurio, gąsiorek - zagrożony
174. Lanius excubitor, srokosz
175. Garrulus glandarius, sójka
176. Corvus monedula, kawka
177. Corvus frugilegus, gawron (okresowo)
178. Corvus corax, kruk
179. Sturnus vulgaris, szpak
180. Passer domesticus, wróbel
181. Passer montanus, mazurek
182. Fringilla coelebs, zięba
183. Serinus serinus, kulczyk
184. Carduelis chloris, dzwoniec
185. Carduelis carduelis, szczygieł
186. Carduelis spinus, czyż
187. Carduelis cannabina, makolągwa
188. Carpodacus erythrinus, dziwonia
189. Coccothraustes coccothraustes, grubodziób
190. Pyrrhula pyrrhula, gil
191. Emberiza citrinella, trznadel
192. Emberiza hortulana, ortolan - zagrożony
193. Emberiza schoeniclus, potrzos
194. Miliaria calandra, potrzeszcz.
Mammalia Ssaki Insectivora Owadożerne
195. Erinaceus concolor, jeż wschodni
196. Talpa europaea, kret
197. Sorex araneus, ryjówka aksamitna
198. Sorex minutus, ryjówka malutka
199. Neomys fodiens, rzęsorek rzeczek
Hiroptera, Nietoperze
200. Myotis myotis, nocek duży
201. Myotis nattereri, nocek Natterera
202. Myotis mystacinus, nocek wąsatek
203. Myotis brandti, nocek Brandta
204. Myotis dasycneme, nocek łydkowłosy
205. Myotis daubentoni, nocek rudy
206. Eptesicus serotinus, mroczek późny
207. Pipistrellus nathusii, karlik większy
208. Pipistrellus pipistrellus, karlik malutki
209. Nyctalus noctula, borowiec wielki
210. Nyctalus leisleri, borowiczek
211. Plecotus auritus, gacek brunatny
212. Plecotus austriacus, gacek szary
213. Barbastella barbastellus, mopek.
Rodentia Gryzonie
214. Sciurus vulgaris, wiewiórka
215. Castor fiber, bóbr europejski
Carnivora Drapieżne
216. Lutra lutra, wydra
217. Mustela erminea, gronostaj
218. Mustela nivalis, łasica łaska
Felidae, Kotowate
219. Felis lynx, ryś
Gliridae, Popielicowate
220. Muscardinus avellanarius, orzesznica

Lista roślin i grzybów znajdujących się na terenie KPN objętych ochroną gatunkową
 

 Ochrona ścisła

śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis
starodub łąkowy, Ostericum palustre
barwinek pospolity, Vinca minor
bluszcz pospolity, Hedera helix
wężymord stepowy, Scorzonera purpurea
dzwonecznik wonny, Adenophora liliifolia
zimoziół północny, Linnaea borealis
goździk piaskowy, Dianthus arenarius
goździk kosmaty, Dianthus armeria
goździk siny, Dianthus gratianopolitanus
goździk pyszny, Dianthus superbus
rojownik posplity, Jovibarba sobolifera
rosiczka okrągłolistna, Drosera rotundifolia
mącznica lekarska, Arctostaphylos uva-ursi
chamedafna północna, Chamaedaphne calyculata
goryczka wąskolistna, Gentiana pneumonanthe
goryczuszka gorzkawa, Gentianella amarella
goryczuszka błotna, Gentianella uliginosa
mieczyk dachówkowaty, Gladiolus imbricatus
mieczyk błotny, Gladiolus palustris
kosaciec syberyjski, Iris sibirica
pszczelnik wąskolistny,Dracocephalum ruyschiana
lilia złotogłów, Lilium martagon
śniedek baldaszkowy, Ornothogalum umbellatum
grzybieńczyk wodny, Nymphoides peltata
grążel żółty, Nuphar lutea
grzybienie białe, Nymphaea alba
grzybienie północne, Nymphaea candida
buławnik wielkokwiatow,Cephalanthera damasonium
buławnik czerwony, Cephalanthera rubra
żłobik koralowy, Corallorhiza trifida
obuwik pospolity, Cypripedium calceolus
kukułka krwista, Dactylorhiza incarnata
kukułka plamista, Dactylorhiza maculata
kukułka Russowa, Dactylorhiza russowii
kukułka Ruthego, Dactylorhiza ruthei
kukułka Traunsteinera, Dactylorhiza taunsteineri
kruszczyk rdzawoczerwony, Epipactis atrorubens
kruszczyk szerokolistny, Epipactis helleborine
kruszczyk błotny, Epipactis palustris
kruszczyk siny, Epipactis purpurata
gółka długoostrogowa, Gymnadenia conopsea
listera jajowata, Listera ovata
gnieźnik leśny, Neottia nidus-avis
storczyk cuchnący, Orchis coriophora
storczyk kukawka, Orchis militaris
storczyk drobnokwiatowy, Orchis ustulata
podkolan biały, Platanthera bifolia
podkolan zielonawy, Platanthera chlorantha
pomocnik baldaszkowy, Chimaphila umbellata
wielosił błękitny, Polemonium caeruleum
zawilec wielkokwiatowy, Anemone sylvestris
orlik pospolity, Aquilegia vulgaris
pluskwica cuchnąca, Cimicifuga europaea
sasanka otwarta, Pulsatilla patens
sasanka łąkowa, Pulsatilla pratensis
sasanka wiosenna, Pulsatilla vernalis
pełnik europejski, Trollius europaeus
jarząb brzęk, Sorbus torminalis
wierzba borówkolistna, Salix myrtilloides
leniec bezpodkwiatkowy, Thesium ebracteatum
gnidosz królewski, Pedicularis sceptrum-carolinum
gnidosz rozesłany, Pedicularis sylvatica
pokrzyk wilcza jagoda, Atropa belladonna
wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum
widlicz spłaszczony, Diphasiastrum complanatum
wroniec widlasty, Huperzia selago
widłaczek torfowy, Lycopodiella inundata
widłak jałowcowaty, Lycopodium annotinum
widłak goździsty, Lycopodium clavatum
podejźrzon rutolistny, Botrychium multifidum
podejźrzon pojedynczy, Botrychium simplex
paprotka zwyczajna, Polypodium vulgare
salwinia pływająca, Salvinia natans

Mszaki, Bryophyta
sierpowiec błyszczący, Drepanocladus vernicosus
Grzyby, Fungi
żagwica listkowata, Grifola frondosa
purchawica olbrzymia, Langermannia gigantea
sromotnik fiołkowy, Phallus hadriani
sromotnik bezwstydny, Phallus impudicus
szmaciak gałęzisty, Sparassis crispus
szyszkowiec łuskowaty, Strobilomyces floccopus
podgrzybek pasożytniczy, Xerocomus parasiticus
Porosty, Lichenes
chrobotka najeżona, Cladina impexa
chrobotka alpejska, Cladina alpestris
chrobotka smukła, Cladina tenuis
chrobotka łagodna, Cladina mitis
chrobotka leśna, Cladina sylvatica
chrobotka reniferowa, Cladina rangiferina
pustułka Bittera, Hypogymnia bitteriana
paskotka rozlana, Parmeliopis ambigua
płaskotka pylasta, Parmeliopsis aleurites
pustułka rurkowata, Hypogymnia tubulosa
mąklik otrębiasty, Pseudoevernia furfuracea
mękla tarniowa, Evernia prunastri
tarczownica okręcona, Parmelia fuliginosa
tarczownica złotawa, Parmelia sabaulifera
tarczownica brodaczkowata, Parmelia verruculifera
tarczownica łuseczkowata, Parmelia exasperatula
tarczownica chropowata, Parmelia caperata
płucnica modra, Cetraria glauca
płucnica zielonawa, Cetraria chlorophylla
płucnica płotowa, Cetraria sepincola
płucnica żółta, Cetraria pinastri
płucnica kędzierzawa, Cetraria crispa
pawężnica Degena, Peltigera degenii
pawężnica, Peltigera erumpans
pawężnica psia, Peltigera canina
pawężnica jabłkowata, Peltigera malacea
pawężnica rudawa, Peltigera rufescens
pawężnica drobna, Peltigera spuria
obrostnica rzęsowata, Anaptychia ciliaris
granicznik płucnik, Lobaria pulmonaria
włostka brązowa, Alectoria fuscescens
włostka spleciona, Alectoria implexa
włostka rozpierzchła, Alectoria positiva
włostka ciemniejsza, Alectoria subcana
rożynka kolczasta, Cornicularia aculeata
odnożyca bałtycka, Ramalina baltica
odnożyca mączysta, Ramalina farinacea
odnożyca jesionowa, Ramalina fraxinea
odnożyca opylona, Ramalina pollinaria
brodaczka kępkowa, Usnea hirta
brodaczka zwyczajna, Usnea dasypoga
brodaczka kędzierzawa, Usnea comosa
brodaczka rozpierzchła, Usnea fulvoreagens


Ochrona częściowa
kopytnik pospolity, Asarum europaeum
kocanki piaskowe, Helichrysum arenarium
kalina koralowa, Viburnum opulus
goździk kartuzek, Dianthus carthusianorum
goździk kropkowany, Dianthus deltoides
turzyca piaskowa, Carex arenaria
bagno zwyczajne, Ledum palustre
wilżyna ciernista, Ononis spinosa
centuria pospolita, Centaurium erythraea
miodownik melisowaty, Melittis melissophyllum
konwalia majowa, Convallaria majalis
bobrek trójlistkowy, Menyanthes trifoliata
turówka leśna, Hierochloë australis
pierwiosnek lekarski, Primula veris
przylaszczka pospolita, Hepatica nobilis
kruszyna pospolita, Frangula alnus
marzanka wonna, Galium odoratum
porzeczka czarna, Ribes nigrum
naparstnica zwyczajna, Digitalis grandiflora
cis pospolity, Taxus baccata
Mszaki, Bryophyta
mokradłosz kończysty, Calliergon cuspidatum
mochwian błotny, Aulacomnium palustre
nibybrodawkowiec czysty,Pseudoscleropodium purum
drabik drzewkowaty, Climacium dendroides
gajnik lśniący, Hylocomnium splendens
rokietnik pospolity, Pleurozium schreberi
fałdownik nastroszony, Rhytidiadelphus squarrosus
fałdownik trzyrzędowy, Rhytidiadelphus triquetrus
piórosz pierzasty, Ptilium crista-castrensis
modrzaczek siny, Leucobryum glaucum
płonnik pospolity, Polytrichum comune
płonnik cienki, Polytrichum strictum
torfowiec pogięty, Shpagnum contortum
torfowiec bagienny, Shpagnum palustre
torfowiec zbity, Shpagnum compactus
torfowiec nastroszony, Shpagnum squarrosus
torfowiec pośredni, Shpagnum magellanicum
torfowiec frędzlowaty, Shpagnum fimbriatum
torfowiec ostrolistny, Shpagnum nemoreum
torfowiec Shpagnum apiculatum
torfowiec ostrokończysty, Shpagnum cuspidatum
tujowiec delikatny, Thuidium delicatulum
tujowiec tamaryszkowaty, Thuidium tamariscifolium
Porosty, Lichenes
płucnica islandzka, Cetraria islandica